Akt poświadczenia dziedziczenia czy sąd? Koszt i terminy

Akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza i postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku mają dokładnie tę samą moc prawną – różnią się drogą, czasem i kosztem. U notariusza całość zamyka się zwykle w jednej wizycie, ale wszyscy spadkobiercy muszą być zgodni i obecni, a taksa za samą czynność wynosi najwyżej 150 zł netto. Sąd jest wolniejszy, ale rozstrzyga także wtedy, gdy Rodzina się spiera albo nie wszyscy chcą lub mogą przyjść, a opłata od wniosku wynosi 100 zł. Żadna z tych dróg nie jest dostępna wcześniej niż po 6 miesiącach od śmierci, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku. Poniżej znajdziecie Państwo porównanie obu dróg, listę dokumentów, rozpisane koszty z podstawą prawną, terminy oraz to, co trzeba zrobić, gdy dokument jest już w ręku.

Czego się dowiesz w tym artykule?

W skrócie (TL;DR)

Dwie drogi, ten sam skutek. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Bank, urząd skarbowy i sąd wieczystoksięgowy muszą honorować oba dokumenty tak samo.
Notariusz tylko przy zgodzie. Akt poświadczenia dziedziczenia wymaga udziału wszystkich osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy. Gdy ktoś się nie stawi, jest spór albo testament szczególny, zostaje sąd.
Najwcześniej po 6 miesiącach. Kodeks cywilny nie pozwala potwierdzić dziedziczenia wcześniej, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Można to zrobić w tym samym dniu, u tego samego notariusza.
Koszty są niskie i ustawowe. U notariusza maksymalnie 100 zł za protokół dziedziczenia i 50 zł za akt, plus VAT, wypisy i 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego. W sądzie 100 zł opłaty od wniosku i 5 zł za wpis do rejestru.
Po dokumencie liczy się termin podatkowy. Najbliższa Rodzina jest zwolniona z podatku od spadku, jeżeli zgłosi nabycie w urzędzie skarbowym w ciągu 6 miesięcy od zarejestrowania aktu albo od uprawomocnienia się postanowienia sądu.
Od marca 2026 r. notariusz może od razu złożyć wniosek do księgi wieczystej. Na żądanie spadkobiercy, po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia, notariusz składa elektronicznie wniosek o wpis spadkobierców w księdze wieczystej mieszkania lub nieruchomości.

Czym jest stwierdzenie nabycia spadku, a czym akt poświadczenia dziedziczenia

Spadek przechodzi na spadkobierców z chwilą śmierci, z mocy samego prawa. Nikt nie musi go “przyznawać”. Problem w tym, że spadkobierca musi potem udowodnić swoje prawa wobec banku, spółdzielni, urzędu czy nabywcy mieszkania – a do tego potrzebny jest urzędowy dokument. Kodeks cywilny przewiduje dwa takie dokumenty i wymienia je obok siebie w art. 1025 § 1: sąd na wniosek osoby mającej interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę, a notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

Stwierdzenie nabycia spadku to postanowienie sądu rejonowego wydane w postępowaniu nieprocesowym. Akt poświadczenia dziedziczenia to dokument notarialny sporządzany na podstawie protokołu dziedziczenia, a następnie wpisywany do Rejestru Spadkowego prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną. Dopiero zarejestrowanie nadaje mu pełną moc: zgodnie z art. 95j § 1 Prawa o notariacie zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Oba dokumenty wskazują, kto dziedziczy, z jakiego tytułu (z ustawy czy z testamentu) i w jakich udziałach. Żaden z nich nie wylicza natomiast majątku ani nie dzieli go między spadkobierców. To jest zadanie działu spadku, o którym piszemy niżej.

Po co potwierdzać prawa do spadku

Art. 1027 Kodeksu cywilnego mówi wprost: względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Testament, akt zgonu czy zgodne oświadczenie Rodziny tego nie zastąpią.

W praktyce dokument jest potrzebny między innymi, żeby:

ujawnić spadkobierców w księdze wieczystej mieszkania, domu lub działki;
wypłacić środki z rachunku bankowego Zmarłego (poza wypłatami, które bank realizuje bez tego dokumentu, na przykład na podstawie dyspozycji na wypadek śmierci);
przerejestrować samochód albo sprzedać rzeczy wchodzące do spadku;
przeprowadzić dział spadku u notariusza lub w sądzie;
zgłosić nabycie spadku w urzędzie skarbowym i skorzystać ze zwolnienia podatkowego.

Dokument zabezpiecza też osoby trzecie. Art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego wprowadza domniemanie, że ten, kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Kupujący mieszkanie od takiej osoby, działający w dobrej wierze, jest chroniony nawet wtedy, gdyby później okazało się, że krąg spadkobierców był inny (art. 1028 Kodeksu cywilnego).

Notariusz czy sąd – porównanie obu dróg

Kwestia	Akt poświadczenia dziedziczenia (notariusz)	Stwierdzenie nabycia spadku (sąd)
Kto musi uczestniczyć	Wszystkie osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy, ewentualnie przez projekt protokołu	Wnioskodawca; pozostałych sąd wzywa sam
Spór w Rodzinie	Wyklucza tę drogę	Sąd rozstrzyga
Testament szczególny (np. ustny)	Niedopuszczalny	Dopuszczalny
Koszt czynności	Maks. 100 zł protokół + 50 zł akt, plus VAT, wypisy i 5 zł za wpis do rejestru	100 zł opłaty od wniosku + 5 zł za wpis do rejestru
Czas (praktyka)	Zwykle jedna wizyta po skompletowaniu dokumentów	Od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od sądu
Skutek prawny	Po zarejestrowaniu jak prawomocne postanowienie sądu	Prawomocne postanowienie

Kiedy notariusz nie sporządzi aktu poświadczenia dziedziczenia

Droga notarialna jest szybka, ale ma wyraźne granice. Art. 95a Prawa o notariacie wyklucza dziedziczenie na podstawie testamentów szczególnych – ustnego, podróżnego czy wojskowego. Art. 95e § 2 nakazuje notariuszowi odmówić sporządzenia aktu, gdy:

w odniesieniu do tego samego spadku sporządzono już akt poświadczenia dziedziczenia albo wydano postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku;
okazuje się, że przy protokole nie były obecne wszystkie osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi albo zapisobiercy windykacyjni;
istnieją lub istniały testamenty, które nie zostały otwarte i ogłoszone;
w sprawie brak jurysdykcji krajowej.

Dodatkowo, zgodnie z art. 95e § 1, notariusz sporządza akt tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów. Jeżeli Rodzina nie zgadza się co do ważności testamentu, nie wie, gdzie przebywa jeden z braci, albo ktoś twierdzi, że był jeszcze inny testament, notariusz odeśle Państwa do sądu. W takich sytuacjach przydaje się też nasz tekst o tym, jak unikać najczęstszych konfliktów rodzinnych po śmierci bliskiej osoby.

Akt poświadczenia dziedziczenia – ile po śmierci można go zrobić

To jedno z najczęstszych pytań i odpowiedź daje art. 1026 Kodeksu cywilnego: stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, czyli od dnia śmierci, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.

W praktyce oznacza to dwie ścieżki:

Po 6 miesiącach – nie trzeba składać żadnych dodatkowych oświadczeń. Kto ich nie złożył, ten z mocy art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Przed upływem 6 miesięcy – wszyscy znani spadkobiercy składają oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Art. 95c § 3 Prawa o notariacie pozwala zamieścić je bezpośrednio w protokole dziedziczenia, więc całość można załatwić podczas jednej wizyty, nawet kilka tygodni po pogrzebie.

Przepisy nie wyznaczają natomiast żadnego terminu końcowego. Stwierdzenie nabycia spadku można uzyskać po roku, po dziesięciu latach, a nawet po śmierci samego spadkobiercy. Zwlekanie ma jednak swoje koszty: komplikuje sprzedaż majątku, utrudnia zamknięcie rachunków i może się skończyć sytuacją, w której trzeba przeprowadzać kilka postępowań spadkowych po kolejnych pokoleniach.

Uwaga na termin 6 miesięcy na odrzucenie spadku

Ten sam okres sześciu miesięcy pojawia się w art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego, ale liczy się inaczej: od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. Jeżeli Zmarły miał długi i ktoś z Rodziny chce spadek odrzucić, powinien to zrobić w tym terminie – przed notariuszem albo przed sądem (art. 1018 § 3). Szerzej opisujemy ten temat we wpisie o tym, czy można odrzucić spadek, a jednocześnie zorganizować pogrzeb.

Jak wygląda poświadczenie dziedziczenia u notariusza krok po kroku

Procedurę opisują art. 95a-95p Prawa o notariacie. Z perspektywy Rodziny wygląda ona tak:

Wybór notariusza i umówienie terminu. Może to być dowolna kancelaria w Polsce, niezależnie od miejsca zamieszkania Zmarłego. Kancelaria podaje listę dokumentów i zwykle prosi o ich skany przed spotkaniem.
Otwarcie i ogłoszenie testamentu. Jeżeli Zmarły zostawił testament, notariusz otwiera go i ogłasza, o ile nie zrobiono tego wcześniej (art. 95d).
Protokół dziedziczenia. Notariusz poucza obecnych o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenia, a następnie spisuje ich oświadczenia: czy istnieją inni spadkobiercy, czy były testamenty, czy ktoś odrzucił spadek, czy w spadku jest gospodarstwo rolne lub przedsiębiorstwo objęte zarządem sukcesyjnym (art. 95b i 95c).
Akt poświadczenia dziedziczenia. Jeżeli nie ma wątpliwości, notariusz od razu sporządza akt, wskazując spadkobierców, tytuł powołania, udziały i sposób przyjęcia spadku (art. 95e i 95f).
Rejestracja. Niezwłocznie po sporządzeniu aktu notariusz wpisuje go do Rejestru Spadkowego. Adnotacja o rejestracji, z numerem wpisu oraz datą i godziną, trafia na akt (art. 95h).
Wypisy i ewentualny wniosek do księgi wieczystej. Spadkobiercy otrzymują wypisy aktu. Na ich żądanie notariusz spisuje też protokół i składa elektroniczny wniosek o wpis w księdze wieczystej (art. 95ga i 95j § 2).

Czy wszyscy spadkobiercy muszą przyjść jednocześnie?

Zasadą jest udział wszystkich osób zainteresowanych w spisaniu protokołu dziedziczenia (art. 95b). Przepisy przewidują jednak rozwiązanie dla Rodzin rozproszonych po kraju. Na wniosek jednej z osób notariusz sporządza projekt protokołu dziedziczenia. Pozostali mogą potem – u tego samego albo u innego notariusza, także w innym mieście – potwierdzić dane z projektu i wyrazić zgodę na spisanie protokołu zgodnie z nim. Gdy zrobią to wszyscy, do spisania samego protokołu wystarczy obecność co najmniej jednej osoby zainteresowanej (art. 95ca).

Możliwe jest też działanie przez pełnomocnika. Warto wtedy wcześniej zapytać kancelarię o wymaganą formę pełnomocnictwa, bo w praktyce notariusze oczekują pełnomocnictwa z podpisem notarialnie poświadczonym, obejmującego wprost udział w protokole dziedziczenia.

Akt poświadczenia dziedziczenia – jakie dokumenty przygotować

Art. 95c § 4 Prawa o notariacie wymienia dokumenty, które notariusz załącza do protokołu:

odpis aktu zgonu spadkodawcy – wydaje go urząd stanu cywilnego; więcej o tym dokumencie piszemy we wpisie akt zgonu – czym jest i jak go uzyskać;
odpisy aktów stanu cywilnego osób powołanych do spadku z ustawy – najczęściej akty urodzenia dzieci i akt małżeństwa dla małżonka, a dla zamężnych córek także akt małżeństwa potwierdzający zmianę nazwiska;
testament, jeżeli istnieje, w oryginale;
inne dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie praw do spadku – na przykład akty zgonu spadkobierców, którzy zmarli wcześniej, czy wcześniej złożone oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Do tego dochodzą dowody osobiste wszystkich uczestników oraz numer PESEL Zmarłego. Jeżeli w spadku jest nieruchomość, warto mieć przy sobie numer księgi wieczystej – przyda się przy wniosku o wpis. Notariusz może też sam zwrócić się do urzędów o informacje lub dokumenty istotne dla sprawy (art. 95da), ale w praktyce skompletowanie odpisów przez Rodzinę wyraźnie przyspiesza całość.

Akt poświadczenia dziedziczenia – koszt

Wynagrodzenie notariusza za czynności spadkowe nie zależy od wartości majątku. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej określa stałe kwoty maksymalne (§ 10a, § 8 i § 12):

Czynność	Maksymalna stawka netto
Protokół dziedziczenia	100 zł
Akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego	50 zł
Akt poświadczenia dziedziczenia testamentowego z zapisem windykacyjnym	100 zł
Protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu	50 zł
Projekt protokołu dziedziczenia	100 zł
Protokół ze zgodą na spisanie protokołu według projektu	50 zł
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku	50 zł
Wypis, odpis lub wyciąg	6 zł za każdą rozpoczętą stronę

Do tych kwot notariusz dolicza podatek VAT według stawki 23% oraz 5 zł opłaty za wpis do Rejestru Spadkowego, przekazywanej Krajowej Radzie Notarialnej. Wysokość tej opłaty określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 7 września 2016 r., a art. 95i § 4 Prawa o notariacie pozwala notariuszowi uzależnić czynność od jej wcześniejszego uiszczenia.

Przykładowe wyliczenie

Dziedziczenie ustawowe, troje dzieci po Mamie, bez testamentu, po upływie 6 miesięcy od śmierci. Maksymalnie: protokół dziedziczenia 100 zł i akt poświadczenia dziedziczenia 50 zł, razem 150 zł netto, czyli 184,50 zł z VAT. Do tego 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego i wypisy po 6 zł netto za stronę dla każdego, kto ich potrzebuje. Jeżeli ten sam notariusz ma jeszcze otworzyć testament albo przyjąć oświadczenia o przyjęciu spadku przed upływem 6 miesięcy, dochodzą kolejne pozycje z tabeli.

To są stawki maksymalne. Notariusz może pobrać mniej, nie może pobrać więcej. Dlatego na pytanie “akt poświadczenia dziedziczenia – cena” najuczciwsza odpowiedź brzmi: kilkaset złotych łącznie z wypisami, przy czym dokładną kwotę poda kancelaria po zapoznaniu się ze sprawą.

Jak wygląda sądowe stwierdzenie nabycia spadku

Wniosek składa się do sądu spadku, czyli – zgodnie z art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego – do sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Dla osoby, która mieszkała na Mokotowie czy Woli, będzie to właściwy warszawski sąd rejonowy. Wniosek może złożyć każdy, kto ma w tym interes: spadkobierca, ale też na przykład wierzyciel.

Dalej postępowanie wygląda następująco:

Wniosek z załącznikami – odpis aktu zgonu, odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców, testament, jeżeli jest, oraz dowód uiszczenia opłaty.
Badanie z urzędu. Art. 670 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego nakazuje sądowi samodzielnie zbadać, kto jest spadkobiercą, czy zmarły pozostawił testament, oraz wezwać do jego złożenia osobę, u której się znajduje. Ktoś, kto ma testament w szufladzie, ma obowiązek złożyć go w sądzie spadku albo u notariusza (art. 646).
Rozprawa. Sąd wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy – zawsze małżonka, zstępnych, osoby pozostające w stosunku przysposobienia, rodziców i rodzeństwo (art. 669).
Zapewnienie spadkowe. Najczęściej jeden ze spadkobierców składa zapewnienie, czyli oświadczenie, że nie zna innych spadkobierców ani innych testamentów (art. 671).
Postanowienie. Sąd stwierdza nabycie spadku przez spadkobierców, także wtedy, gdy są nimi inne osoby niż wskazane przez uczestników (art. 677 § 1). Po uprawomocnieniu się postanowienie trafia do Rejestru Spadkowego.

Jeżeli zapewnienia nie złożono albo sąd uzna dowody za niewystarczające, postanowienie może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie (art. 672). To najdłuższy wariant i dotyczy głównie sytuacji, w których kontakt z częścią Rodziny się urwał.

Czy wszyscy uczestnicy muszą być na rozprawie?

Przepis nakazuje sądowi wezwać uczestników, ale ich obecność nie jest warunkiem wydania postanowienia. W praktyce w prostych sprawach wystarcza stawiennictwo wnioskodawcy, który składa zapewnienie spadkowe. Jeżeli jednak sąd w wezwaniu zastrzegł obowiązek osobistego stawiennictwa, trzeba się do niego zastosować albo usprawiedliwić nieobecność.

Ile trwa sprawa w sądzie?

Przepisy nie określają terminu. W praktyce w sprawach bez sporu postanowienie zapada zwykle po kilku tygodniach lub kilku miesiącach od złożenia wniosku, zależnie od obciążenia konkretnego wydziału. Do tego trzeba doliczyć czas na uprawomocnienie się postanowienia. Sprawy sporne, z ogłoszeniem albo z badaniem ważności testamentu, trwają odpowiednio dłużej.

Stwierdzenie nabycia spadku – opłata sądowa

Art. 49 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje opłatę stałą w kwocie 100 zł od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Tyle samo kosztuje wniosek o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, a jeżeli oba wnioski znajdą się w jednym piśmie, opłatę pobiera się od każdego z nich odrębnie (art. 49 ust. 2). Wniosek o otwarcie i ogłoszenie testamentu jest wolny od opłat (art. 95 ust. 1 pkt 3).

Do opłaty sądowej dochodzi 5 zł za wpis postanowienia do Rejestru Spadkowego, które – zgodnie z art. 95i § 5 Prawa o notariacie – wnioskodawca uiszcza razem z wniesieniem wniosku. Ewentualne koszty ogłoszenia czy pełnomocnika zależą już od konkretnej sprawy.

Co wybrać – praktyczne wskazówki

Wybór zwykle sam się narzuca, jeżeli odpowiedzą Państwo na trzy pytania:

Czy wszyscy w Rodzinie są zgodni co do tego, kto dziedziczy i w jakich częściach? Jeżeli nie – sąd.
Czy wszyscy mogą stawić się u notariusza osobiście, przez pełnomocnika albo w trybie projektu protokołu? Jeżeli kontakt z którymś ze spadkobierców jest niemożliwy – sąd.
Czy jest testament i czy nie budzi wątpliwości? Testament własnoręczny lub notarialny bez sporu nie przeszkadza notariuszowi. Testament ustny, wątpliwości co do pisma albo zarzut, że spadkodawca nie był w pełni świadomy – to sprawa dla sądu.

Gdy na wszystkie pytania odpowiedź jest pozytywna, droga notarialna jest zwykle szybsza i wygodniejsza, a różnica w kosztach jest niewielka. Gdy testament dopiero się pisze, warto od razu zadbać o jego czytelność i formę – piszemy o tym we wpisie testament – jak napisać i co warto wiedzieć. Dobrze przygotowany testament i uporządkowane dokumenty to także element szerszego przygotowania na ewentualną śmierć.

Mam akt poświadczenia dziedziczenia i co dalej

Sam dokument nie kończy spraw spadkowych. Po jego uzyskaniu zostaje zwykle kilka kroków:

1. Zgłoszenie w urzędzie skarbowym

Małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha są zwolnieni z podatku od spadków, jeżeli zgłoszą nabycie naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy (art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Przy akcie poświadczenia dziedziczenia termin liczy się od dnia jego zarejestrowania (art. 4a ust. 1a), a przy postanowieniu sądu – od dnia jego uprawomocnienia się. Zgłoszenia dokonuje się na formularzu SD-Z2.

Przekroczenie terminu oznacza utratę zwolnienia i opodatkowanie na zasadach I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3). Zgłoszenia nie trzeba składać, gdy wartość spadku po tej samej osobie, łącznie z tym, co nabyto od niej w ostatnich 5 latach, nie przekracza kwoty z art. 9 ust. 1 pkt 1 – według tekstu jednolitego ustawy z 2026 r. jest to 36 120 zł.

2. Księga wieczysta

Od 17 marca 2026 r., na żądanie spadkobiercy, notariusz po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia spisuje protokół z żądaniem wpisu i najpóźniej tego samego dnia składa elektronicznie wniosek o wpis spadkobierców w księdze wieczystej (art. 95ga i 95j § 2 Prawa o notariacie). Złożenie wniosku przez notariusza traktuje się jak złożenie go przez samego spadkobiercę. Przy postanowieniu sądowym wniosek do księgi wieczystej trzeba złożyć samodzielnie.

3. Banki, pojazdy, umowy

Z wypisem aktu lub odpisem postanowienia spadkobiercy zgłaszają się do banków, w których Zmarły miał rachunki, do wydziału komunikacji w sprawie pojazdu oraz do dostawców mediów i usług. Przy okazji warto uporządkować konta Zmarłego w internecie – piszemy o tym we wpisie o tym, co zrobić z profilami społecznościowymi Osoby Zmarłej.

4. Dział spadku

Akt poświadczenia dziedziczenia i postanowienie sądu ustalają tylko udziały, na przykład po 1/3 dla każdego z dzieci. Jeżeli spadkobiercy chcą, żeby mieszkanie przypadło jednej osobie, a pozostali dostali spłaty, potrzebny jest dział spadku – umową u notariusza albo w sądzie. We wniosku o sądowy dział spadku powołuje się właśnie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia (art. 680 Kodeksu postępowania cywilnego). Opłata od wniosku o dział spadku wynosi 500 zł, a przy zgodnym projekcie działu 300 zł (art. 51 ustawy o kosztach sądowych).

5. Zachowek

Jeżeli dokument potwierdził dziedziczenie z testamentu, a ktoś z najbliższych został w nim pominięty, może pojawić się roszczenie o zachowek. To odrębna sprawa, opisana szczegółowo we wpisie zachowek – wszystko, co warto wiedzieć.

Stwierdzenie nabycia spadku i co dalej

Kroki są takie same jak przy akcie notarialnym, z dwiema różnicami. Po pierwsze, sześciomiesięczny termin na zgłoszenie w urzędzie skarbowym biegnie od dnia, w którym postanowienie sądu stało się prawomocne, a nie od dnia ogłoszenia go na sali. Warto więc zamówić w sądzie odpis postanowienia ze stwierdzeniem prawomocności i zanotować tę datę. Po drugie, wniosek o wpis w księdze wieczystej składają Państwo samodzielnie, na podstawie prawomocnego postanowienia.

Co, jeżeli później znajdzie się testament albo inny spadkobierca?

Żaden z dokumentów nie jest “ostateczny” w sensie absolutnym. Dowód, że osoba wskazana jako spadkobierca nim nie jest albo ma inny udział, można przeprowadzić w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku (art. 679 Kodeksu postępowania cywilnego). Uczestnik dawnego postępowania może żądać zmiany tylko na podstawie, której wcześniej nie mógł powołać, i w ciągu roku od dnia, w którym uzyskał tę możliwość.

Jeżeli w odniesieniu do tego samego spadku istnieje zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, a sąd wyda postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, sąd uchyla akt notarialny (art. 669¹ Kodeksu postępowania cywilnego). Pierwszeństwo ma więc zawsze rozstrzygnięcie sądu, co potwierdza też art. 1025 § 3 Kodeksu cywilnego.

Spadkobierca za granicą lub spadek z zagranicy

Gdy Zmarły mieszkał za granicą albo majątek znajduje się w kilku państwach Unii Europejskiej, prawo właściwe i jurysdykcja mogą wyglądać inaczej. Notariusz odmówi sporządzenia aktu, jeżeli brak jurysdykcji krajowej. Dla spraw transgranicznych istnieje europejskie poświadczenie spadkowe, które w Polsce wydaje sąd albo notariusz; za czynności notarialne z nim związane maksymalna taksa wynosi 400 zł. Jeżeli śmierć nastąpiła poza Polską, najpierw trzeba zadbać o formalności i transport – opisujemy je we wpisie o tym, co należy zrobić w przypadku śmierci za granicą.

Spadek a miejsce na cmentarzu

Rodziny często pytają, czy akt poświadczenia dziedziczenia rozstrzyga także o tym, kto decyduje o grobie. Prawo do grobu i dysponowanie nim rządzi się w praktyce odrębnymi zasadami i zależy przede wszystkim od tego, kto wykupił miejsce i jakie dokumenty ma zarządca cmentarza. Ten temat omawiamy osobno we wpisie kto jest właścicielem miejsca na cmentarzu.

Co w tej sytuacji robi zakład pogrzebowy

Sprawy spadkowe prowadzi notariusz albo sąd – zakład pogrzebowy nie sporządza dokumentów spadkowych i nie reprezentuje Rodziny w tych postępowaniach. Możemy jednak ułatwić start, bo pierwszym dokumentem, o który poprosi każdy notariusz i każdy sąd, jest odpis aktu zgonu.

Rejestracja zgonu. W ramach organizacji pogrzebu zajmujemy się złożeniem karty zgonu w urzędzie stanu cywilnego i odbiorem odpisów aktu zgonu. Szczegóły tej procedury opisujemy na stronie wyrobienie aktu zgonu.
Odpowiednia liczba odpisów. Warto od razu przewidzieć odpisy na potrzeby spadkowe, banków i ubezpieczycieli, żeby nie wracać do urzędu.
Zasiłek pogrzebowy. Pomagamy w formalnościach związanych z rozliczeniem zasiłku z ZUS – opisujemy je we wpisie o tym, jak uzyskać zasiłek pogrzebowy.

Pełną listę spraw, którymi warto zająć się w pierwszych tygodniach, zebraliśmy w poradniku co zrobić po śmierci bliskiej osoby, a formalności przed samym pogrzebem omawiamy na stronie formalności.

Stan prawny na październik 2026

Zasady opisane wyżej wynikają z następujących aktów prawnych:

ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 795; art. 1015 i 1018 – przyjęcie i odrzucenie spadku, art. 1025-1029 – stwierdzenie nabycia spadku i poświadczenie dziedziczenia);
ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 614; art. 95a-95p – akt poświadczenia dziedziczenia i Rejestr Spadkowy, w tym art. 95ga i 95j § 2 dodane ustawą z 21 listopada 2025 r., obowiązujące od 17 marca 2026 r.);
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 468; art. 628, 646, 669-680);
ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1228; art. 49, 51 i 95);
ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 478; art. 4a, 9);
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1566; § 8 pkt 9, § 10a, § 12);
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 września 2016 r. w sprawie sposobu uiszczania i wysokości opłat za wpisy dokonywane w Rejestrze Spadkowym przez notariusza albo sąd (Dz.U. z 2016 r. poz. 1420; § 1 – 5 zł).

Z przepisów wynikają: terminy (6 miesięcy z art. 1026 i 1015 Kodeksu cywilnego oraz z art. 4a ustawy o podatku od spadków), wszystkie kwoty opłat i maksymalnych stawek taksy, a także warunki odmowy sporządzenia aktu. Z praktyki, a nie z przepisów, wynikają natomiast: czas trwania sprawy w sądzie, przybliżony łączny koszt wizyty u notariusza, wymagania kancelarii co do formy pełnomocnictwa oraz informacje o tym, które instytucje proszą o dokument spadkowy. Stawki taksy są kwotami maksymalnymi – konkretna kancelaria może pobrać mniej.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest akt poświadczenia dziedziczenia?

To dokument sporządzany przez notariusza na podstawie protokołu dziedziczenia, który wskazuje spadkobierców i ich udziały w spadku. Po wpisaniu do Rejestru Spadkowego ma skutki prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Akt poświadczenia dziedziczenia – ile po śmierci można go zrobić?

Co do zasady po upływie 6 miesięcy od dnia śmierci. Wcześniej jest to możliwe, jeżeli wszyscy znani spadkobiercy złożyli oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – można je złożyć u notariusza w tym samym dniu, w ramach protokołu dziedziczenia.

Ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza?

Maksymalna taksa wynosi 100 zł za protokół dziedziczenia i 50 zł za akt poświadczenia dziedziczenia, razem 150 zł netto, plus 23% VAT, 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego i wypisy po 6 zł netto za stronę. Otwarcie testamentu czy oświadczenia o przyjęciu spadku są płatne osobno.

Ile kosztuje stwierdzenie nabycia spadku w sądzie?

Opłata stała od wniosku wynosi 100 zł, a do tego dochodzi 5 zł za wpis postanowienia do Rejestru Spadkowego. Jeżeli w tym samym piśmie jest wniosek o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, opłatę 100 zł pobiera się od niego osobno.

Czy akt poświadczenia dziedziczenia jest tak samo ważny jak postanowienie sądu?

Tak, pod warunkiem że został zarejestrowany w Rejestrze Spadkowym. Art. 95j § 1 Prawa o notariacie przyznaje mu skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Gdyby jednak w tej samej sprawie zapadło postanowienie sądu, ma ono pierwszeństwo, a akt zostaje uchylony.

Czy wszyscy spadkobiercy muszą przyjść do notariusza?

Wszyscy muszą wziąć udział w czynności, ale nie zawsze jednocześnie. Można skorzystać z projektu protokołu dziedziczenia: pozostali spadkobiercy potwierdzają go później u dowolnego notariusza, a do spisania protokołu wystarcza wtedy jedna osoba. Możliwe jest też działanie przez pełnomocnika.

Kiedy trzeba iść do sądu, a nie do notariusza?

Gdy w Rodzinie jest spór, gdy nie da się zapewnić udziału wszystkich osób mogących dziedziczyć, gdy w grę wchodzi testament szczególny, na przykład ustny, albo gdy notariusz ma wątpliwości co do kręgu spadkobierców lub ich udziałów.

Mam akt poświadczenia dziedziczenia i co dalej?

W ciągu 6 miesięcy od zarejestrowania aktu najbliższa Rodzina powinna zgłosić nabycie spadku w urzędzie skarbowym na formularzu SD-Z2, żeby skorzystać ze zwolnienia z podatku. Następnie należy złożyć wniosek do księgi wieczystej (od marca 2026 r. może to zrobić notariusz), zgłosić się do banków i ewentualnie przeprowadzić dział spadku.

Czy jest termin, do którego trzeba przeprowadzić sprawę spadkową?

Nie. Przepisy nie przewidują terminu końcowego na stwierdzenie nabycia spadku ani na poświadczenie dziedziczenia. Terminy obowiązują natomiast przy odrzuceniu spadku (6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu) i przy zgłoszeniu w urzędzie skarbowym (6 miesięcy od zarejestrowania aktu lub uprawomocnienia się postanowienia).